Năng lượng mặt trời được xem là một trong những giải pháp quan trọng để giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Tuy nhiên, khi các dự án điện mặt trời được triển khai trên quy mô lớn, nhu cầu về đất có thể tạo ra những tác động đáng kể đến hệ sinh thái tự nhiên.

Tại Hàn Quốc, tốc tộ mở rộng điện mặt trời ở khu vực miền núi từng đi kèm với sự gia tăng diện tích rừng bị chuyển đổi. Theo nghiên cứu được công bố trên Scientific Reports năm 2025, diện tích rừng bị chuyển đổi cho các dự án điện mặt trời tăng từ 529 ha năm 2016 lên 1.435 ha năm 2017 và 2.443 ha năm 2018.

Điều này đặt ra một bài toán: Có thể vừa sản xuất năng lượng sạch, vừa giữ lại hệ sinh thái rừng hay không?

Thay vì chặt cây, tại sao không “trồng” cây năng lượng?

Giải pháp được nghiên cứu là Solar Tree – cây năng lượng mặt trời.

Thay vì trải các tấm pin thành một mặt phẳng lớn sát mặt đất, các tấm quang điện được bố trí trên một kết cấu thẳng đứng có thân và nhánh tương tự cây.

Cách bố trí này giúp các tấm pin tiếp cận ánh sáng ở phía trên, trong khi phần không gian bên dưới vẫn có thể duy trì thảm thực vật và hệ sinh thái hiện hữu.

Ảnh minh họa

99% độ che phủ rừng được duy trì trong mô phỏng

Điểm đáng chú ý nhất của nghiên cứu nằm ở kết quả mô phỏng.

Các nhà nghiên cứu sử dụng dữ liệu không gian và mô hình 3D tại một khu vực rừng ven biển ở Goseong, Hàn Quốc, sau đó so sánh phương án sử dụng solar tree với hệ thống pin mặt trời cố định truyền thống.

Kết quả cho thấy phương án bố trí solar tree theo tuyến có thể duy trì khoảng 99% độ che phủ rừng, trong khi hệ thống pin cố định được so sánh cần loại bỏ khoảng 98% độ che phủ rừng để đạt công suất phát điện tương đương.

Nói cách khác, thay vì biến cả một khu vực thành mặt bằng dành cho pin mặt trời, mô hình này tìm cách đưa hạ tầng năng lượng vào không gian mà vẫn giữ phần lớn cảnh quan và thảm thực vật hiện có.

Không chỉ là câu chuyện về năng lượng

Điểm thú vị của ý tưởng solar tree không nằm ở việc tạo ra một hình thức pin mặt trời mới, mà ở cách tiếp cận:

Không phải cứ phát triển năng lượng tái tạo là phải loại bỏ hoàn toàn không gian tự nhiên.

Nếu được hoàn thiện, mô hình này có thể mở ra hướng tiếp cận cho những khu vực có quỹ đất hạn chế hoặc có giá trị sinh thái cao, nơi việc phát triển các trang trại điện mặt trời truyền thống gặp nhiều hạn chế.

Nghiên cứu cũng cho rằng phương pháp này có thể được xem xét tại các quốc gia khác đang phải cân bằng giữa mục tiêu phát triển năng lượng tái tạo và bảo vệ rừng.

Ảnh minh họa

Nhưng vẫn còn nhiều câu hỏi cần trả lời

Solar tree hiện vẫn cần được nghiên cứu thêm trước khi có thể xem là giải pháp thay thế phổ biến.

Chi phí xây dựng, độ bền của kết cấu, khả năng bảo trì, hiệu suất thực tế và khả năng triển khai trên quy mô lớn vẫn là những yếu tố cần được kiểm chứng trong điều kiện thực tế.

Vì vậy, kết quả của nghiên cứu nên được nhìn nhận như một hướng tiếp cận đầy tiềm năng, thay vì một giải pháp đã hoàn thiện.

Ảnh minh họa

Khi năng lượng và thiên nhiên không nhất thiết phải là hai lựa chọn đối lập

Solar tree gợi ra một câu hỏi lớn hơn cho quá trình chuyển đổi xanh:

Chúng ta có thể phát triển năng lượng sạch theo cách sử dụng không gian thông minh hơn, thay vì đơn giản là sử dụng thêm nhiều đất?

Có thể đây chưa phải câu trả lời cuối cùng. Nhưng việc tìm ra những mô hình có khả năng vừa tạo năng lượng, vừa bảo tồn hệ sinh thái chắc chắn là một hướng đáng để tiếp tục nghiên cứu.